Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła, że kontrolowane urzędy gmin w województwie łódzkim nie zawsze prawidłowo planowały, przygotowywały i nadzorowały inwestycje dofinansowane ze środków zewnętrznych, w tym z Rządowego Funduszu Polski Ład. Mimo licznych uchybień, gminy osiągnęły zakładane cele i końcowe efekty rzeczowe inwestycji.

Kontrola objęła 10 gmin (wiejskich, miejsko-wiejskich i miejskich). Sprawdzono 24 inwestycje o łącznej wartości ponad 110 mln zł, z czego ponad 71 mln zł stanowiło dofinansowanie z Polskiego Ładu. Zadania dotyczyły m.in. szkół, dróg, obiektów sportowych, świetlic, kamienic oraz infrastruktury rekreacyjnej.

NIK przeprowadziła kontrolę w 10 gminach woj. łódzkiego (wiejskich, wiejsko-miejskich i miejskich). Kontrolerzy analizowali prawidłowość planowania, przygotowania, przeprowadzenia i odbioru oraz rozliczenia robót inwestycyjnych. Łączna wartość 24 kontrolowanych inwestycji wyniosła ponad 110 mln zł, w tym dofinansowanie z Rządowego Funduszu – ponad 71 mln zł.

Skontrolowane przez NIK inwestycje polegały m.in. na:

rozbudowie bazy edukacyjnej w Rudzie Bugaj i Bełdowie (Urząd Miejski w Aleksandrowie Łódzkim);
rozbudowie i nadbudowie oraz zmianie sposobu użytkowania budynku OSP na świetlicę wiejską w Rzepkach (Urząd Gminy Czarnocin);
rozbudowie i przebudowie budynku Szkoły Podstawowej w Skaratkach (Urząd Gminy w Domaniewicach);
termomodernizacji budynku OSP w Jeżowie (Urząd Miejski w Jeżowie);
budowie infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej – Zielona Oś (Urząd Miasta Kutno);
przebudowie drogi w miejscowości Wola Drzewiecka (Urząd Gminy Lipce Reymontowskie);
modernizacji trzech kamienic znajdujących się w rewitalizacji Gminy Miasta Ozorków (Urząd Miejski w Ozorkowie);
budowie Pabianickiego Centrum Sportów Wodnych – budowie budynku szkutni (Urząd Miejski w Pabianicach);
przebudowie dróg wewnętrznych i parkingów przy ul. Powstańców Warszawy w Sieradzu (Urząd Miasta Sieradza).

Najważniejsze ustalenia kontroli

Najwyższa Izba Kontroli ustaliła, że choć wszystkie kontrolowane gminy zabezpieczyły w swoich budżetach środki na realizację inwestycji, to w czterech urzędach nie prowadzono odrębnych planów finansowych ani wydzielonych rachunków bankowych dla środków pochodzących z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19. Jednostki te nie składały również wymaganych sprawozdań radom gmin. Poważne zastrzeżenia dotyczyły także nadzoru nad realizacją inwestycji - w połowie skontrolowanych jednostek był on nieskuteczny, przez co inwestorzy nie mieli pewności, czy wykonawcy prawidłowo i terminowo wywiązywali się z zawartych umów.

NIK wskazała, że w przypadku 54 procent analizowanych inwestycji nadzór inwestorski był niewystarczający, co skutkowało brakiem rzetelnej kontroli ilości, jakości oraz terminowości wykonywanych robót budowlanych. W konsekwencji łączna kwota wydatkowana z naruszeniem zasad należytego zarządzania finansami publicznymi wyniosła 8,1 mln zł. Kontrolerzy stwierdzili również naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych w pięciu urzędach, obejmujące m.in. nieprawidłowości w dokumentacji, brak wymaganych oświadczeń, błędne ustalanie wartości zamówień oraz nieterminowe przekazywanie informacji do Urzędu Zamówień Publicznych.

Część inwestycji realizowano z istotnymi opóźnieniami, sięgającymi nawet 12 miesięcy. Było to spowodowane przede wszystkim brakiem wymaganych pozwoleń, takich jak pozwolenia na budowę, zgody na wycinkę drzew czy uzgodnienia z konserwatorem zabytków, a także brakiem aktualnych harmonogramów rzeczowo-finansowych robót. Dodatkowo w 70 procentach kontrolowanych gmin nieprawidłowo prowadzono lub w ogóle nie założono książek obiektów budowlanych, dróg oraz obiektów mostowych, a w trzech urzędach nie przeprowadzano obowiązkowych okresowych przeglądów stanu technicznego budynków i dróg gminnych.

Kontrola wykazała również nieprawidłowości w zakresie rozliczania i informowania o wykorzystaniu środków. W jednym z urzędów wnioski o dofinansowanie sporządzano nierzetelnie, „dopasowując" wykazywane wydatki do dostępnych limitów finansowych, a nie do faktycznego okresu ich poniesienia. W trzech przypadkach obowiązki informacyjne realizowano nieprawidłowo, natomiast w jednym urzędzie końcowe rozliczenie dotacji przekazano z 78-dniowym opóźnieniem.

W wyniku kontroli Najwyższa Izba Kontroli skierowała siedem zawiadomień do Powiatowych Inspektorów Nadzoru Budowlanego dotyczących podejrzenia wykroczeń związanych z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego oraz jedno zawiadomienie do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych. Do kierowników kontrolowanych jednostek wystosowano dziesięć wystąpień pokontrolnych zawierających łącznie 23 wnioski – część z nich została już zrealizowana, pozostałe są w trakcie wdrażania. Do treści wystąpień nie wniesiono zastrzeżeń.

Skutki kontroli

NIK skierowała 7 zawiadomień do Powiatowych Inspektorów Nadzoru Budowlanego w sprawach wykroczeń związanych z naruszeniem Prawa budowlanego.
Złożono 1 zawiadomienie do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych.
Do kierowników jednostek skierowano 10 wystąpień pokontrolnych zawierających 23 wnioski – część została już zrealizowana, pozostałe są w trakcie realizacji. Do wystąpień nie wniesiono zastrzeżeń.

Zobacz inne wiadomości